Δευτέρα, 13 Φεβρουαρίου 2017

Η Εκάτη



Στο εξώφυλλο : Ηρακλής – Κέρβερος & Εκάτη_ λεπτομέρεια από απουλιανό ερυθρόμορφο κρατήρα_330 π.Χ_μουσείο Μονάχου_theoi.com
Γράφει ο Χείλων
Η Εκάτη ήταν θεά της μαγείας, της νύχτας, τουφεγγαριού, των φαντασμάτων και τηςνεκρομαντείας. Ήταν μοναχοπαίδι των Τιτάνων Πέρσηκαι Αστερία από τους οποίους και έλαβε τις δυνάμεις της, αλλά αυτό δεν την εμπόδισε να βοηθήσει τον Δία στην μάχη κατά των Τιτάνων. Η Εκάτη ήταν εκείνη που άκουσε τις φωνές της Περσεφόνης όταν απήχθη από τον Άδη και συνέδραμε την Δήμητρα στην αναζήτηση της κόρης της, καθοδηγώντας την μέσα στην νύχτα με φλεγόμενες δάδες. Μετά την επανένωση μητέρας – κόρης έγινε ακόλουθος της Περσεφόνης και σύντροφος στον Άδη.

Τα ιερά ζώα τα οποία την αντιπροσώπευαν ήσαν οσκύλος, η αγριόγατα, το άλογο, το φίδι και ηκουκουβάγια που αντιπροσώπευε την Σοφία και την διορατικότητα, καθώς η Εκάτη είχε την δυνατότητα να βλέπει προς τρεις διαφορετικές κατευθύνσεις ταυτόχρονα και να ταξιδεύει στα μυστικιστικά βασίλεια. Συγκεκριμένα υπάρχουν δύο χαρακτηριστικοί μύθοι που αναφέρονται στον μαύρο σκύλο και την αγριόγατα. Ο σκύλος/α αρχικά ήταν η βασίλισσα Εκάβη, η οποία μετά την πτώση της Τροίας έπεσε στη θάλασσα και μεταμορφώθηκε από τη θεά. Η αγριόγατα αρχικά ήταν ημάγισσα Γαλή που η θεά την μεταμόρφωσε σε θηρίο ως τιμωρία για την ρυπαρότητά της, ενώ σύμφωνα με άλλο μύθο ήταν η Γαλίνθια – υπηρέτρια της Αλκμήνης – η οποία μεταμορφώθηκε σε ζώο από την θυμωμένηΕιλειθυία (θεότητα του τοκετού) αλλά η Εκάτη την πήρε υπό την προστασία της. Προς τιμήν της θυσιάζονταν τα θηλυκά μαύρα πρόβατα.
Αρκετά παραισθησιογόνα φυτά συνδέονται με την Εκάτη όπως: η μπελλαντόνα, το κώνειο, ο μανδραγόρας και οι παπαρούνες, καθώς αυτά μπορούσαν να προκαλέσουν οράματα. Επίσης ο ίταμος (αειθαλές κωνοφόρο δένδρο) ήταν αφιερωμένος στην θεά, αφού συνδεόταν με τον θάνατο και βρισκόταν συχνά στα αρχαία νεκροταφεία. Στα φυτά που συνδέονται με την Εκάτη περιλαμβάνονται επίσης το ακόνιτο, ηπικραλίδα, το σκόρδο, η λεβάντα και η ιτιά.
triple-formed-representation-of-hecate-marble-roman-copy-after-an-original-of-the-hellenistic-periodΤριπλή αναπαράσταση της Εκάτης_μαρμάρινο άγαλμα αντίγραφο εκ του πρωτοτύπου της Ελληνιστικής περιόδου_μουσείο Βατικανού_wikipedia
Η Εκάτη απεικονίζεται στην αρχαιοελληνική αγγειογραφία να κρατά δύο δάδες οι οποίες συμβολίζουν την σοφία και το φως, ενώ ενίοτε εμφανίζεται να φορά φούστα και κυνηγετικές μπότες όπως η θεά Άρτεμις. Στα αγάλματα συχνά απεικονίζεται με τριπλή μορφή, ή ως θεά των διασταυρώσεων (σταυροδρόμια). Το όνομά της σημαίνει «εργαζόμενος από μακριά» από την Ελληνική λέξη Έκατος η οποία ήταν κοινό επίθετο του θεού Απόλλωνα.
Η Εκάτη ταυτίστηκε με μια σειρά θεοτήτων, όπως τηςΑρτέμιδος, της Σελήνης, της Αρκαδικής θεότηταςΔεσποίνης, της θαλάσσιας θεάς Κραταιίδος
ή Κητούς, της θεάς της Ταυριανής Χερσονήσου (Σκυθία), της Περσηίδας (Κολχίδα) και Άργους Ιφιγένειας, των Θρακικών θεών Βένδιδος και Κότιδος, της ΕυβοϊκήςΜαίρας, της Ελευσίνιας Δαείρας και της Βοιωτικής Νύμφης Ερκύνης.
Τα επίθετα που την συνόδευαν ήσαν: Νυκτιπόλος(Περιπλανώμενη στην νύχτα) Άταλος (ευαίσθητη)Χθόνιη (του Κάτω Κόσμου) Κουροτρόφος (Τροφός νέων) Σκυλακαγέτις (Ηγέτιδα σκύλων) Κούρημουνογενής (παρθένος) Λιπαροκρήδεμνος (Φέρουσα λαμπρό πέπλο) Άνασσα ένεροι (Βασίλισσα των κάτω)
Αρχικά ήταν θεά της άγριας φύσης, του τοκετού και των σταυροδρομιών, τοποθεσίες – έννοιες οι οποίες σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα με τον κόσμο των πνευμάτων. Συγκεκριμένα η άγρια φύση δεν ήταν ήμερη – η γέννηση είναι η στιγμή της ζωής κατά την οποία ο θάνατος βρίσκεται σε αναμονή και οι τρεις δρόμοι τέμνονταν σε κομβικό σημείο μεταξύ των κατευθύνσεων που μπορούσε να επιλέξει ο άνθρωπος στον βίο του. Έτσι οι πιστοί προσέφευγαν στην θεά για την παροχή προστασίας και φρόνησης σε αυτά τα κρίσιμα σημεία.
hecateΑττικός ερυθρόμορφος κρατήρας στον οποίον η Περσεφόνη επιστρέφει από τον Κάτω Κόσμο. Φορά στέμμα και απεικονίζεται να αναδύεται από την γη. Ο Ερμής, στέκεται δίπλα της, φορώντας καπέλο και χλαμύδα, ενώ κρατά ραβδί κήρυκα (κηρύκειο). Η Εκάτη κρατά ζεύγος από δάδες κοιτώντας προς τα πίσω πάνω από τον ώμο της προς την θεά Δήμητρα, η οποία φέρει βασιλικό σκήπτρο_Μητροπολιτικό μουσείο τέχνης Νέας Υόρκης_theoi.com
Η Εκάτη ήταν προστάτιδα θεά της πόλης Στρατονίκειαςστην Καρία (σημερινό Εσκιχισάρ).
Χαρακτηριστικά αρχέτυπα της Εκάτης αποτελούν:
Η γραία. Στην ειδωλολατρική παράδοση η θεά συχνά αναπαρίσταται με τρία πρόσωπα τα οποία αντιπροσωπεύουν τα στάδια της ζωής μιας γυναίκας: μητέρα, κόρη και γριά. Η γραία αντιπροσωπεύει την σοφή ηλικιωμένη η οποία έχει την εμπειρία της ζωής. Άλλοι συσχετισμοί με αυτό το αρχέτυπο είναι η συμπόνια, η μεταμόρφωση, η γιατρειά και ο ατιμωτικός θάνατος. Συμβολίζει επίσης την σεβαστή γυναίκα μεγάλης ηλικίας που είναι στο επίκεντρο της οικογένειας απολαμβάνοντας την ζωή και μεταδίδοντας την εμπειρία της.
Η μάγισσα. Χρησιμοποιεί τις γνώσεις της για τους νόμους της φύσης, το μυαλό και τις απόκρυφες δυνάμεις, για να επιβάλλει τις επιθυμίες της. Η Εκάτη ως βασίλισσα των μαγισσών, είχε την δύναμη να αλλάξει τη μοίρα ενός ατόμου.
Η Εκάτη δεν είχε απογόνους, καθότι περιγράφεται ωςπαρθένος θεά, όπως η Άρτεμις. Στην τέχνη, συχνά απεικονίζεται φορώντας παρθενικό φόρεμα μέχρι το γόνατο. (Απολλώνιος Ρόδιος, Αργοναυτικά 3. 840 – Λυκόφρων, Αλεξάνδρα 1174)
Σύμφωνα με άλλες εκδοχές απόγονοί της ήταν η Σκύλλααπό τον Φόρκυ (Απολλώνιος Ρόδιος, Αργοναυτικά 4. 827) όπως και οι Κίρκη και Μήδεια από τον βασιλέα της Κολχίδος Αιήτη (Διόδωρος Σικελιώτης, Ιστορικά 4. 45. 1).
Στην Ρωμαϊκή μυθολογία ταυτίζεται με την Τρίβια – θεά της μαγείας.
Πηγές – βιβλιογραφία

http://www.theoi.com/
Τζέτζης, Λυκόφρων 1175
Ορφικά Αργοναυτικά 975
Ψευδοπλούταρχος, Περί Ποταμών 5
Οβίδιος, Ηρωίδες 12.168
chilonas.com

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Το ιστολόγιο δεν υιοθετεί και δεν φέρει καμία ευθύνη για τα σχόλια των αναγνωστών του. Πλέον, οι αναγνώστες μπορούν να σχολιάζουν με το λογαριασμό τους στο facebook ή με λογαριασμούς από τα υπόλοιπα κοινωνικά δίκτυα. Τα ανώνυμα σχόλια θα παραμείνουν κλειστά όσο υπάρχουν άτομα που κρύβονται πίσω από την ανωνυμία για να προβοκάρουν και να επιτεθούν σε άλλους σχολιαστές για να επιβάλλουν τις απόψεις τους.